จำนวนผู้เข้าชม
counter



คำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับ e-Learning
       
            คำศัพท์ต่างๆที่เกี่ยวข้องการเรียนการสอนทางไกล (Distance Education) โดยปกติแล้ว การเรียนการสอนทางไกล เป็นศัพท์ที่ใช้เรียกการสอนระยะทางไกล       สู่ผู้เรียนหนึ่งคน หรือมากกว่าในสถานที่ต่างกัน การเรียนการสอนแบบทางไกล เป็นระบบการเรียนการสอนที่ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีหลายๆ อย่าง เช่น ระบบเครือข่าย       คอมพิวเตอร์การประชุมทางไกลชนิดภาพ/เสียง รวมถึงเอกสารต่างๆเพื่อเข้าถึงผู้เรียนที่  ของประเทศสหรัฐอเมริกา ได้จัดแบ่งยุคต่างๆ ของเทคโนโลยีที่ใช้ในระบบ       การเรียนการสอนแบบทางไกลไว้เป็น 4 ยุค ด้วยกัน แสดงในตารางที่ 1

ตาราง 1 ยุคต่างๆของการใช้เทคโนโลยีในระบบการเรียนการสอนทางไกล


(ที่มา:National Center for Education Statistics, "Distance Education at Postsecondary Education Institutions:1997-98", December 1999.)

 
ยุคที่ 1
ยุคที่ 2
ยุคที่ 3
ยุคที่ 4
ลักษณะ
สมบัติหลัก
ใช้เทคโนโลยี
เพียงอย่างเดียว

ใช้เทคโนโลยีหลาย
อย่าง ยกเว้น
คอมพิวเตอร์

ใช้เทคโนโลยีหลายอย่างรวม
เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์
และเทคโนโลยีเครือข่ายคอมพิวเตอร์
ใช้เทคโนโลยีหลายอย่าง รวมถึงการเริ่มต้น
ใช้เทคโนโลยีแบนด์วิดท์สูง
ช่วงระหว่าง
ปี ค.ศ.
1850-1960 1960-1985 1985-1995 1995-2005 (โดยประมาณ)
สื่อที่ใช้ สื่อสิ่งพิมพ์ (1890+)
วิทยุ (1930s)
โทรทัศน์ (1950s
และ 1960s)
เทปคาสเซ็ท
โทรทัศน์
แถบวีดีทัศน์
โทรสาร
สื่อสิ่งพิมพ์
ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ การสนทนา
กระดานข่าวสารโดยใช้เทคโนโลยี
คอมพิวเตอร์ และเทคโนโลยีเครือข่าย
คอมพิวเตอร์ ซีดีรอมและอินเทอร์เน็ต ระบบการประชุมทางเสียง
การสัมมนา และการประชุมวีดีทัศน์
สำหรับชั้นเรียนขนาดใหญ่ ผ่านดาวเทียม
เคเบิลและเทคโนโลยีโทรศัพท์ โทรสาร
สื่อสิ่งพิมพ์
ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์การสนทนากระดาน
ข่าวสารโดยใช้เทคโนโลยีเครือข่ายคอมพิวเตอร์
และเทคโนโลยีเครือข่ายคอมพิวเตอร์ผนวกกับ
การสื่อสารชนิดแบนด์วิดท์สูงที่สามารถปรับ
ให้เข้ากับความต้องการ เช่น การใช้ระบบวีดีทัศน์
ชนิดโต้ตอบกัน ณ เวลาจริง โปรแกรมคอมพิวเตอร์
แหล่งข้อมูลสำเร็จรูปบนแผ่นบันทึกข้อมูลซีดีรอม
และอินเทอร์เน็ต ระบบการประชุมทางเสียง การ
ประชุมวีดีทัศน์สู่เครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล
ผ่านทางดาวเทียมเคเบิลและเทคโนโลยีโทรศัพท์
โทรสาร สื่อสิ่งพิมพ์
ลักษณะ
การติดต่อสื่อสาร
เป็นการสื่อสาร
แบบทางเดี่ยว
การปฏิสัมพันธ์
ผ่านทางโทรศัพท์
และไปรษณีย์
เป็นการสื่อสารแบบ
ทางเดียว การปฏิสัมพันธ์
ผ่านทางโทรศัพท์
โทรสารและไปรษณีย์
มีการพบปะกับผู้สอน
เป็นครั้งเป็นคราว

เป็นการสื่อสารแบบหลากหลาย เช่น
ผ่านทางสื่อสิ่งพิมพ์ โปรแกรมคอมพิวเตอร์และการประชุม
วีดีทัศน์ เป็นการสื่อสาร 2 ทาง ชนิด
อะซิงโครนัส และซิงโครนัส อินเทอร์เน็ตชนิดข้อมูลตัวอักษรภาพ
และแถบวีดีทัศน์สั้นๆ

เป็นการสื่อสารแบบโต้ตอบ 2 ทางชนิด ณ เวลาจริง
ทั้งภาพและเสียงเป็นการสื่อสารแบบทั้งชนิดอะซิงโครนัส
และซิงโครนัสส่งสัญญาณภาพวีดีทัศน์ดิจิทัลพร้อมกับ
ข้อมูลจากฐานข้อมูลจากฐานข้อมูลผ่านทางอินเทอร์เน็ต
และเว็บ ส่งสัญญาณภาพวีดีทัศน์ดิจิทัลที่มีความยาวมาก
ได้เมื่อผู้ใช้ต้องการ


      การศึกษาผ่านทางอินเทอร์เน็ต (Web-Based Education)

             American Center for the Study of Distance Education (ACSDE) ของมหาวิทยาลัย Pennsylvania State University ได้อธิบายความหมายของการศึกษา       ผ่านทาง อินเทอร์เน็ต หรือ Web-Based Education ไว้ว่า "เป็นรูปแบบการเรียนการสอนแบบทางไกลชนิดหนึ่ง ซึ่งการนำเสนอ เนื้อหาและการปฏิสัมพันธ์กันระหว่าง       ผู้เรียนและผู้สอน เกิดจากการประยุกต์ใช้ อินเทอร์เน็ตเทคโนโลยี"

             เมื่อเปรียบเทียบกับการเรียนการสอนทางไกลชนิดอื่นแล้ว รูปแบบการเรียนการสอนชนิดนี้ มีการผสมผสานสื่อหลากหลายชนิดเข้าด้วยกันเช่น ภาพนิ่ง
      ภาพเคลื่อนไหว ภาพยนตร์ เสียงฯลฯ อีกทั้งยังเอื้อ อำนวยให้เกิดการปฏิสัมพันธ์กันระหว่างผู้เรียนและผู้สอน ทั้งที่ ณ เวลาจริง หรือต่างเวลากัน การเรียน การสอน
      ชนิดนี้ ทำให้เกิดสภาวะ แวดล้อมที่ต้องมีการประสานงานกัน(Collaborative Environments) ทั้งผู้เรียนและผู้สอน สามารถเข้าถึงฐานข้อมูลชนิดหลายสื่อทางไกลได้

             ผู้เรียนในบางขณะอาจต้องการเข้าถึงแหล่งข้อมูล เพื่อเรียนรู้แบบที่ผู้เรียนสามารถ ควบคุมจังหวะการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง ทำให้เกิดสิ่งแวดล้อมที่ยืดหยุ่น
      แก่ผู้เรียน นอกจากนี้ การเรียนการสอนชนิดนี้ยังช่วยกำจัดด้านเวลา และระยะทางแก่ผู้เรียน นั่นหมายถึงผู้เรียนสามารถเข้ามาลงเรียนรู้เนื้อหาวิชาได้ จากที่ใดก็ได้

      การเรียนการสอนแบบออนไลน์ (Online Learning)

             หมายถึง ระบบการเรียนการสอนที่ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้ในรูปแบบของออนไลน์ ปัจจุบันมักหมายถึง การแปลงสภาพของการเรียนการสอนในรูปแบบเดิม       ให้กลายมาเป็นการนำเนื้อหามาเป็นในรูปแบบ ของเว็บเพจ หรือเสียงบรรยายที่ถูกบันทึกไว้แล้ว ทำให้นักศึกษาสามารถนำกลับมาฟังใหม่อีกได้ หรือการนำเอา
      ลักษณะ การถามตอบในชั้นเรียนมาแปลงเป็นการใช้กระดานถาม-ตอบอิเล็กทรอนิกส์

      โครงข่ายการเรียนอะซิงโครนัส (Asynchronous Learning Networks:ALN)

             หมายถึงโครงข่ายของกลุ่มผู้เรียนที่เกี่ยวข้องกับรูปแบบการเรียนการสอนแบบที่ใดก็ได้ ณ เวลาใดก็ได้ (Anywhere-Anytime Learning)การเรียนการสอนแบบ
      เป็นการผนวกการเรียนรู้ด้วยตนเอง (self-study) กับระบบการเรียนแบบปฏิสัมพันธ์อะซิงโครนัส

             โดยทั่วไปแล้ว คำว่า อะซิงโครนัส (Asynchronous) หมายความว่า ณ ต่างเวลากัน ฉะนั้น ผู้เรียนในระบบ ALN นี้ จะใช้การติดต่อสื่อสารผ่านทางอุปกรณ์
      คอมพิวเตอร์ และเทคโนโลยีสื่อสารต่างๆ เพื่อเข้าถึงสื่อการเรียนการสอนระยะไกล หรือเพื่อปฏิสัมพันธ์ กับอาจารย์ผู้สอน หรือผู้เรียนอื่น โดยไม่จำเป็นต้องออนไลน์
      ณ เวลาเดียวกัน สื่อการเรียนการสอนระบบ ALN ที่นิยมใช้มกที่สุดคือ World Wide Web การสอนแบบนี้ บางขณะอาจจำเป็นต้องมี

             โดยปกติแล้ว ระบบการเรียนการสอนแบบ ALN จะไม่รวมกระบวนการวิชาที่มีลักษณะเป็นการถ่ายทอดสดระบบภาพวีดีทัศน์หรือเสียงเป็นหลัก เนื่องจากระบบ       การเรียนการสอนแบบนั้น ผู้เรียนและผู้สอน ทั้งหมด จำเป็นต้องใช้เวลาที่ตรงกันทุกครั้ง เช่น ในการร่วมกิจกรรมที่มีการบรรยายเป็นต้น นอกจากนั้น ในระบบการเรียน       การสอนที่การใช้เทปวีดีทัศน์ หรือการส่งเนื้อหาวิชาผ่านทางไปรษณีย์เป็นหลัก เช่น เดียวกันไม่จัดว่าเป็นการเรียนการสอนแบบ ALN เนื่องจากไม่เกิดการปฏิสัมพันธ์
      กัน ระหว่างผู้เรียนกับอาจารย์ผู้สอน หรือ ระหว่างผู้เรียนกับผู้เรียนคนอื่น

             จากคำจำกัดความเช่นนี้ ทำให้ระบบการเรียนการสอนชนิดนี้ จำเป็นจะต้องมีระบบที่เอื้อให้เกิดการถาม-ตอบ และปฏิสัมพันธ์กันออนไลน์เช่น การใช้กระดาน
      ถาม-ตอบอิเล็กทรอนิกส์ อย่างไรก็ตาม การเรียน การติดต่อสื่อสาร แบบซิงโครนัส(ณ เวลาเดียวกัน) อยู่บ้าง เช่น ในขณะการพบปะกันในครั้งแรกในชั้นเรียนการ
      ทดสอบการประชุมกลุ่ม หรือการพบปะพูดคุยเพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างนักศึกษา ร่วมชั้นซึ่งเหตุการณ์เหล่านี้ อาจเกิดขึ้นในลักษณะออนไลน์ หรือใน         ลักษณะพบปะกันจริงก็ได้

      รูปแบบการเรียนการสอน

              รูปแบบการเรียนการสอน (Learning methods) หมายถึงรูปแบบหรือชนิดของการปฏิสัมพันธ์( Interaction)แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะหลักๆ คือ
              1. รูปแบบการเรียนการสอนในลักษณะซิงโครนัส (Synchronous Learning methods)หมายถึงการนำเสนอองค์ความรู้ รวมถึงปฏิสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นระหว่าง
      ผู้เรียนกับผู้สอน หรือผู้เรียนกับผู้เรียนด้วยกัน เกิดขึ้น ณ เวลาพร้อมกัน หรือเกิดขึ้น ณ เวลาจริง ลักษณะการนำเสนอของ e-Learning ที่อยู่ในรูปแบบนี้ได้แก่
      การใช้ระบบ Video Conference หรือระบบ Online Chat ไม่ว่าจะเป็นชนิดเสียง หรือตัวอักษร การปฏิสัมพันธ์จะเกิดขึ้น ณ เวลาเดียวกัน
              2. การนำเสนอในลักษณะอะซิงโครนัส (Asynchronous Learning methods)การนำเสนอในลักษณะนี้ คู่ปฏิสัมพันธ์ไม่จำเป็นต้องใช้เวลาที่ตรงกัน ตัวอย่าง
      การเรียนการสอน e-Learning ในลักษณะ นี้ได้แก่ การที่ให้นักศึกษาเรียนรู้ผ่านทางเว็บเพจ การปฏิสัมพันธ์ อาจเกิดขึ้นโดยการใช้กระดานสนทนา
      อิเล็กทรอนิกส์ (Webboard) หรือการใช้ E-mail เป็นต้น

      วัตถุประสงค์ของการนำสื่อ e-learning มาใช้

            เราพอสรุปแง่มุมวัตถุประสงค์ของการนำสื่อ e-learning มาใช้ได้เป็น 3 ระดับดังนี้ คือ
            ระดับที่ 1 เป็นส่วนเสริม (Supplementary) ระดับนี้ ข้อมูลข่าวสารต่างๆ ที่ถูกนำเสนอออนไลน์สามารถถูกค้นพบได้ในรูปแบบอื่นๆ หน้าที่ของสิ่งต่างๆ ที่อยู่
      ออนไลน์ คือ เป็นทางเลือกทางการศึกษาแก่ผู้เรียน อีกทางหนึ่ง หรือเป็นการขยายโอกาสให้ผู้เรียนได้มีประสบการณ์เพิ่มเติม
            ระดับที่ 2 เป็นองค์ประกอบ (Complementary) ระดับนี้เป็นการเพิ่มสื่ออออนไลน์เข้าไปกับวิธีนำเสนออื่นๆ เช่น ในชั้นเรียนปกติสื่อที่เป็นออนไลน์จัดว่าเป็น
      องค์ประกอบ ส่วนหนึ่งที่ผู้เรียนจะต้องเข้าไปเรียนรู้ หน้าที่ของสื่อชนิดนี้ คือการให้ประสบการณ์การเรียนแก่ผู้เรียนซึ่งประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับประเภทของสื่อที่ใช้
            ระดับที่ 3 เป็นการทดแทนสมบูรณ์แบบ (Comprehensive Replacement) ระดับนี้ การนำเสนอแบบออนไลน์จัดว่าเป็นรูปแบบหลักของการนำเสนอ หรือถูก         นำมาใช้ตั้งแต่ต้นของกระบวนการเรียนการสอน อย่างไรก็ตาม อาจมีการนำเสนอรูปแบบอื่นที่ไม่ใช่คอมพิวเตอร์เข้ามาเกี่ยวข้องร่วมด้วยได้ เช่น สื่อสิ่งพิมพ์
      หรือปฏิบัติการ เป็นต้น หน้าที่ของสิ่งต่างๆ ที่อยู่ออนไลน์คือเป็นการให้สิ่งแวดล้อมการเรียนอย่าง สมบูรณ์ของเนื้อหากระบวนวิชานั้นๆ

ตารางเปรียบเทียบกิจกรรมการเรียน

             รูปแบบการเรียนรู้ของผู้เรียนไม่ว่าเป็นในสิ่งแวดล้อมที่เป็นชั้นเรียนโดยทั่วไปหรือเรียนในระบบ e-Learning สามารถเปรียบเทียบกิจกรรมการเรียนการสอน
      ได้ดังแสดงตามตารางที่ 2

ตารางที่ 2 เปรียบเทียบรูปแบบการเรียนการสอน

รูปแบบของการเรียน
ในสิ่งแวดล้อมชั้นเรียนปกติ
ในแบบเรียนในระบบ e-learning
เรียนรู้จากการฟัง (Learning by listening) ผู้เรียนนั่งฟังบรรยายในชั้นเรียน ใช้ระบบวีดิทัศน์ออนดีมานต์ผ่านทางเว็บเพจที่ผู้เรียนสามารถ
เรียกดูเมื่อใดก็ได้หรือสามารถเก็บไฟล์ไว้ดูเอง
เรียนรู้จากการค้นคว้า(Discovery learning) ผู้เรียนค้นคว้าจากห้องสมุดหรือค้นหาจาก
สิ่งตีพิมพ์ต่างๆ
ใช้การค้นหาผ่านทางเว็บ เช่น Search Engines ต่างๆการค้นคว้าแบบนี้ค่อนข้างจะให้ผลที่บางครั้งดีกว่า
การค้นคว้าจากห้องสมุดปกติ
เรียนรู้จากการปฏิบัติ (Learn by doing) ปฏิบัติการในห้องทดลอง หรือการปฏิบัติจริงใน
สถานการณ์ ต่างๆ รวมถึงการเขียนรายงานการสร้าง บางสิ่งบางอย่างตามจุดประสงค์
ใช้การเรียนรู้แบบโมดูลการใช้แบบจำลองออนไลน
์(Online Simulation) ที่เป็นทั้งระบบปฏิสัมพันธ์(Interactive)
กับผู้ใช้ รวมถึงการเขียนรายงานส่งออนไลน์ การวิจารณ์ต่างๆ
ส่งผ่านอออนไลน์
เรียนรู้จากการโต้ตอบ หรือ สนทนาในชั้นเรียน (Learn Through Discussion and Debate)

เช่นในวิชาสัมมนาที่ผู้เรียนจะเกิดการเรียนรู้
จากการสนทนา และโต้ตอบในชั้นเรียนส่วนใหญ่ และจะไม่ค่อยมีประสิทธิภาพ หากมีผู้เรียนจำนวนมาก

ใช้ระบบกระดานถาม-ตอบอิเล็กทรอนิกส์ ช่วยให้การสนทนาดีกว่า
ในสิ่งแวดล้อมที่เป็นชั้นเรียนปกติ เมื่อผู้เรียนมีจำนวนมาก


            ที่มา : ดร. ชุณหพงศ์ ไทยอุปถัมภ์ อาจารย์ประจำภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 
                           ตีพิมพ์ในนิตยสาร DVM ปีที่ 3 ฉบับที่ 12 JANUARY-FEBRUARY 2002 หน้า 26-28